FAQ

1   Wat zijn Ernstige RekenWiskunde problemen en Dyscalculie?
Vanuit de literatuur bestaat geen eenduidige visie op de definitie van ernstige reken-wiskunde problemen en dyscalculie. Ook zijn er verschillende opvattingen over het ontstaan ervan. De protocollen ERWD gaan uit van de volgende definities.
‘Ernstige reken-wiskunde problemen kunnen ontstaan wanneer het gedurende langere tijd niet lukt om de juiste afstemming te realiseren van het onderwijsaanbod op de onderwijsbehoeften van de leerling of student.’
‘Er is sprake van dyscalculie als ernstige reken-wiskunde problemen ontstaan ondanks tijdig ingrijpen, deskundige begeleiding en zorgvuldige pogingen tot afstemming. De problemen blijken hardnekkig te zijn. De reken-wiskundige ontwikkeling van de leerling wordt waarschijnlijk belemmerd door kindfactoren.’
(bron: protocol ERWD)

2   Aan welke verschijnselen van dyscalculie kan ik denken in het onderwijs?
Er is een discrepantie tussen de ontwikkeling van de leerling of student in het algemeen en zijn of haar reken-wiskundige ontwikkeling. Bij een TIQ tussen de 70 en 85 terughoudend omgaan met het afgeven van een dyscalculie verklaring. Bij een IQ lager dan 70 zal dyscalculie niet worden vastgesteld.
De achterstand is hardnekkig. De leerling of student laat – ondanks gerichte, deskundige begeleiding – (te) weinig aantoonbare vooruitgang zien.
De problemen zijn ontstaan vanaf het verwerken van de basisvaardigheden in het domein Getallen en Bewerkingen en beïnvloeden ook de ontwikkeling op de domeinen Verhoudingen en Meten en Meetkunde (inclusief de leerstoflijnen Tijd en Geld).
(bron: protocol ERWD)

3   Welke protocollen ERWD zijn ontwikkeld voor Ernstige RekenWiskunde problemen en Dyscalculie?
Er zijn drie protocollen ontwikkeld op het gebied van ernstige reken-wiskunde problemen en dyscalculie.
Ernstige RekenWiskunde-problemen en Dyscalculie BAO, SBO en SO (Mieke van Groenestijn, Ceciel Borghouts, Christien Janssen)
Ernstige RekenWiskunde-problemen en Dyscalculie VO en VSO (Mieke van Groenestijn, Gerjan van Dijken, Dolf Janson)
Ernstige RekenWiskunde-problemen en Dyscalculie MBO (Mieke van Groenestijn, Gerjan van Dijken, Dolf Janson)
De protocollen dienen als leidraad om iedere leerling van PO tot en met MBO kwalitatief goed rekenonderwijs te kunnen geven. Ze bieden scholen richtlijnen op operationeel, tactisch en strategisch niveau voor de vorm en inhoud van het reken-wiskunde onderwijs. Ieder protocol richt zich met name op rekenzwakke leerlingen en studenten voor wie leren rekenen veel tot zeer veel moeite kost. De aanwijzingen voor school- en afdelingspecifiek rekenbeleid helpen voorkomen dat deze leerlingen en studenten te weinig rendement uit de reken-wiskunde lessen kunnen halen.
Meer info: www.volgens-bartjens.nl/nl/nvorwo/projecten/...

4   Wat is het Masterplan Dyscalculie?
Het masterplan is in het leven geroepen door het ministerie van OCW. Het moet ervoor zorgen dat scholen en onderwijsinstellingen (PO, VO, (V)SO en MBO) leerlingen en studenten met Ernstige RekenWiskunde problemen en Dyscalculie zo snel mogelijk signaleren en zo goed mogelijk begeleiden. Met als doel dat deze leerlingen en studenten onderwijs op hun eigen niveau kunnen volgen. De protocollen Ernstige RekenWiskunde-problemen en Dyscalculie (ERWD) zijn hierbij leidend. Activiteiten vanuit het Masterplan Dyscalculie:
Het Masterplan Dyscalculie krijgt van het ministerie van OCW de volgende opdrachten:
Organiseren van conferenties over ernstige reken-wiskunde problemen en dyscalculie.
Website onderhouden met informatie, handreikingen en bronverwijzingen.
Beantwoorden van vragen over ernstige reken-wiskunde problemen en dyscalculie.
Bekendheid geven aan de protocollen ERWD en de inhoud ervan.
Op basis van vragen van scholen zullen de activiteiten vanuit het masterplan zich verder uitbreiden. Bij alle ontwikkelingen en activiteiten is de informatie vanuit de protocollen ERWD richtinggevend.

Postbus 482, 5201 AL ’s-Hertogenbosch
T 073 6247247
I www.masterplandyscalculie.nl

5   Hoe wordt dyscalculie vastgesteld?
Wanneer een leerling of student, ondanks goed onderwijs, intensivering van het onderwijsaanbod en extra ondersteuning, onvoldoende vooruitgang laat zien in zijn of haar rekenontwikkeling, is het aanvragen van een dyscalculieverklaring een mogelijk volgende stap. Het is raadzaam hier terughoudend mee om te gaan, omdat niet alle vervolgopleidingen en beroepen meer tot de mogelijkheid behoren als een leerlingen een dyscalculieverklaring heeft.

Alleen een geregistreerde GZ-psycholoog, kinder- en jeugdpsycholoog of orthopedagoog die gespecialiseerd is op het gebied van rekenen of samenwerkt met een rekenspecialist, mag een dyscalculieverklaring afgeven. In de verklaring moet staan welke specialistische begeleiding en facilitering de leerling of student nodig heeft binnen het onderwijs, bij voortgangstoetsen en toetsen die deel uitmaken van examens.

6   Kan ik gebruikmaken van de referentieniveaus voor rekenen bij het volgen van leerlingen?

In augustus 2010 zijn de referentieniveaus voor taal en rekenen vastgesteld in de wet op Referentieniveaus. Deze referentieniveaus vormen voor alle leerlingen het uitgangspunt, dus ook voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften voortkomend uit bijvoorbeeld dyscalculie. Dit betekent dat leerlingen de volgende niveaus moeten behalen:
PO-, SBO-, SO-leerlingen: ten minste 1F niveau
VMBO-leerlingen: ten minste 2F niveau
HAVO/ VWO-leerlingen: ten minste 3F niveau
MBO 1/2/3-leerlingen: ten minste 2F niveau
MBO 4-leerlingen: ten minste 3F niveau
Meer info: www.taalenrekenen.nl/referentiekader

Het kan zijn dat een leerling met ernstige reken-wiskunde problemen of dyscalculie niveau 1F niet bereikt op het moment dat dit van hem of haar wordt verwacht. Soms is het dan goed om keuzes te maken. Het project Passende perspectieven helpt intern begeleiders en leerkrachten in het PO deze keuzes te maken. . Meer info: www.taalenrekenen.nl/ref_niveaus_rekenen/pape/

Binnen het project Passende perspectieven zijn drie leerroutes rekenen ontwikkeld, waarmee een passend onderwijsaanbod geformuleerd kan worden zodat het gewenste uitstroomniveau toch behaald kan worden.

7   Kan ik het model handelingsgericht werken gebruiken in mijn rekenonderwijs?

Goed of passend rekenwiskunde onderwijs houdt in dat een leraar het aanbod zo goed mogelijk afstemt op de ontwikkeling van de leerling of student en zijn of haar onderwijsbehoefte. Dit vraagt om een continu proces van observeren, signaleren, analyseren, registreren, interpreteren, plannen en realiseren. Op basis van de waarnemingen en interpretaties kan het rekenwiskunde onderwijs gepland en gerealiseerd worden. Het model van handelingsgericht werken (HGW) kan hierbij ondersteuning bieden.


8   Aan welke vormen van begeleiding kan ik denken in mijn rekenonderwijs?
In grote lijnen zijn in het reken-wiskunde onderwijs drie vormen van begeleiding van leerlingen of studenten te onderscheiden.

Begeleiding binnen de reguliere rekenlessen
leerlingen die op deelgebieden geringe rekenproblemen ervaren;
handelings- en/of opbrengstgericht onderwijs op maximaal drie niveaus;
differentiatie in instructie en oefening.

Begeleiding op basis van een individueel handelingsplan en/of ontwikkelingsperspectief in de klas
leerlingen die ernstige rekenproblemen ervaren;
diagnostisch onderzoek heeft plaatsgevonden;
specifieke individuele instructie wordt buiten de groep gegeven;
aanvullende instructie en oefentijd wordt binnen de groep gegeven.

Intensieve en structurele begeleiding op basis van een individueel handelingsplan en/of ontwikkelingsperspectief
leerlingen die ernstige en hardnekkige rekenproblemen ervaren;
specifieke instructie en begeleiding op maat;
individueel rekenonderwijs of in kleine groepjes buiten de groep;
waar mogelijk aansluiten bij de groep.

9   Is er een effectieve aanpak om mijn rekenonderwijs vorm te geven?
Een effectieve aanpak om je rekenonderwijs vorm te geven kan met behulp van: het handelingsmodel. Het handelingsmodel is een model om de reken-wiskunde ontwikkeling van leerlingen te volgen, te stimuleren en te begeleiden. Het helpt leraren om leerlingen of studenten te observeren, gegevens te analyseren en interpreteren en een gedifferentieerd onderwijsaanbod vorm te geven.

10  Is er een model om het probleemoplossend werken van leerlingen te observeren?
Een goed model om het probleemoplossend werken van leerlingen te observeren is: het drieslagmodel.
Scholen leiden leerlingen en studenten op om in de maatschappij te kunnen functioneren in dagelijkse situaties. Dit vraagt om rekenvaardigheid, maar zeker ook om probleemoplossend handelen. Bij het oplossen van rekenvraagstukken worden (onbewust) drie stappen doorlopen. Het drieslagmodel geeft deze stappen weer en helpt leerlingen en studenten probleemoplossend te werken.

11  Hoe ga ik om met ouders als leerlingen problemen ondervinden in het rekenonderwijs?
Uitgangspunt bij een aanpak voor ernstige reken-wiskunde problemen en dyscalculie is de rol van ouders/verzorgers als partner van de school. Aandachtspunten met betrekking tot deze partner zijn de volgende:
Informeer ouders/verzorgers over het reken-wiskunde onderwijs: hoe wordt het op school vormgegeven, wat is de visie, wat zijn de streefdoelen, enz.
Informeer ouders/verzorgers over de rekenontwikkeling van hun zoon of dochter: communiceer mondeling en schriftelijk over de rekenontwikkeling.
Spreek wederzijds verwachtingen uit ten aanzien van de rekenontwikkeling.
Werk samen bij het signaleren: ouders/verzorgers horen thuis soms eerder dat hun kind moeite heeft met rekenen.
Werk samen bij het begeleiden: betrek ouders/verzorgers bij het komen tot een passende aanpak.
Werk samen bij extern onderzoek: ouders/verzorgers dienen schriftelijk toestemming te verlenen voor verdere diagnostiek.
Op de website van de oudervereniging Balans wordt veel aandacht besteed aan dyscalculie: www.balansdigitaal.nl.

12  Wat is er bekend over toetsing en examens?

PO
Voor meer informatie over het afnemen van Cito LVS-toetsen bij leerlingen met dyscalculie ontwikkelde Cito de brochure Het afnemen van toetsen bij leerlingen met dyscalculie. Downloaden van deze brochure kan via: www.cito.nl

VO en MBO
Voor meer informatie over toegestane hulpmiddelen bij examens en de (centrale) rekentoets kunnen scholen terecht op de website van het College voor Examens: www.hetcvte.nl
Op de website van het Steunpunt VO/MBO is ook veel informatie te vinden over de examens in het VO en MBO. www.steunpunttaalenrekenenvo.nl en www.steunpunttaalenrekenenmbo.nl


Inschrijven nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van actuele ontwikkelingen en het actuele aanbod.  
Meld u nu aan

Protocollen Dyscalculie

Protocol Dyscalculie PO
Protocol Dyscalculie VO
Protocol Dyscalculie MBO








KPC Groep